Pediatrik Kemik İliği - Kemik İliği Nakli - Medical Park

Pediatrik Kemik İliği

KEMİK İLİĞİ NAKLİ (KÖK HÜCRE NAKLİ)

Vücudumuzda dolaşan kanın içinde:
1. Eritrosit (kana kırmızı rengi veren ve O2 taşıyan hücreler)
2. Trombosit (pulcuklar, pıhtılaşmada rol oynar)
3. Lökosit (beyaz küre, bağışıklık sistemimizi oluşturur) adını verdiğimiz 3 ana grupta hücre bulunmaktadır.

Tüm bu hücreler düzenli ve sürekli bir şekilde kemik iliğimizde üretilir. Kemik iliği içinde oldukça az sayıda bulunan “Kök Hücre” adını verdiğimiz hücreler bir yandan bölünür, bir yandan da farklılaşır. Kemik iliğindeki “Kök Hücreler” hormon ve faktörlerinde etkisi ile yukarıda belirtilen hücreleri oluştururlar. Kemik iliğini tutan kan hastalıklarında “Kök Hücreler”;

Pediatrik Kemik İliği

1. Üretim yapamayabilir
2. Hatalı üretim yapılabilir
3. Kontrolsüz ve amaçsız çoğalabilirler.

Kemik iliğinin kan üretimini durdurduğu hastalık “Aplastik Anemi” olarak nitelendirilir. Üretimin hatalı olduğu durumlara örnekler; Talasemi Major (Akdeniz Anemisi), Myelodisplastik Sendrom (MDS), İmmün Yetmezlik Sendromları’dır. Hücrelerin kontrolsüz ve amaçsız olarak çoğalması durumu ise Lösemi (Kan Kanseri) olarak bilinir. Tüm bu hastalık grubunda kemik iliğinde bulunan kök hücrelerin normal hücre üretme yetenekleri gerçekleşmediğinden bu grup hastalıkların bazılarında ilaçlar ve kemoterapi ile hastalık iyileştirilmeye çalışılır. Tedavinin mümkün olmadığı ya da hastalığın tekrar etme riskinin yüksek olduğu durumlarda Kemik İliği Nakli (Son zamanlarda Kök Hücre Nakli olarak kullanılmaktadır) bir tedavi seçeneği olarak düşünülmektedir.

Kök Hücre Nedir?

Kök hücre kemik iliği içinde tüm kan hücrelerini oluşturabilecek, bölünme ve farklılaşma yeteneği çok gelişmiş hücreleri tanımlar. Kök hücrelerin sadece kemik iliğinde bulunduğu düşünülürken son yıllarda birçok doku ya da organın kendi içinde, gerekli koşullar oluştuğunda kendini yenileyebilecek kök hücreleri barındırdığı tanımlanmıştır. Çocuk Kan Hastalıklarında yaygın olarak kullanılan “ Hematopoetik Kök Hücre” adı verilen, kan hücreleri oluşturma yeteneğine sahip hücrelerdir. Bu kök hücreler insanda;

o Kordon kanından
o Kemik iliğinden
o Uygun ilaçlar kullanılarak kemik iliğindeki hücrelerin damar içindeki kana geçişi sağlanarak, damar yolundan (periferik kök hücre) elde edilir.

Kemik İliği Nakli “Kök Hücre Nakli” Nedir?

Bilimsel veriler ve gereklilikler eşliğinde bazı kan hastalıklarında “Kök Hücre Nakli” gerekmektedir. Burada amaç çalışmayan, hatalı çalışan ya da kontrolsüz ve amaçsız üreyen kemik iliğindeki hasta hücrelerin yoğun kemoterapi ve/veya radyoterapi ile yok edilmesi sonrası doku grupları tam uyumlu vericiden alınan “Kök hücre”lerin alıcıya verilmesi işlemidir. Bu işlemin genel basamakları şöyledir;

1. Alıcının tanımlanması ve hazırlanması: Hastanın hastalığının sadece Kök Hücre Nakli işlemi ile iyileşebileceği bir hastalığının olması (Aplastik Anemi, Hemoglobinopatiler (Talasemi Major), Akut ve Kronik Lösemilerin bazı alt grupları, Herediter Lenfohistiositik Hemofagositoz (HLH), İmmün Yetmezlikler ve diğerleri. Bu hastalık tanımından sonra hastanın durumunun nakili atlatabilecek performansa sahip olması, sistem bakılarının ve organ durumlarını gösteren tetkikleri yapılmış olması gerekir. Tüm bunların uygun olduğu noktada hastaya santral venöz katater adı verilen boyun ya da göğüs kafesi içindeki ana toplardamara iki lümenli bir damar yolu açılır. Bu işlem ameliyathane koşullarında kalp damar cerrahisi uzmanları tarafından gerçekleştirilir.

Pediatrik Kemik İliği

2. Vericinin Hazırlanması: Vericinin sağlık durumunun tam bir iyilik halinde olması ve bulaşıcı enfektif bir hastalığının olmaması gerekmektedir. Bu nedenle bazı tetkikler yapılarak vericinin sağlıklı olduğu kanıtlanır. Kendisinden ve/veya ailesinden onay alınan hasta kök hücre toplamak üzere hastaneye alınır.

3. Kök Hücre Verilmesi: Yoğun kemoterapi içeren “Hazırlık Rejimi”ni bitiren hastaya doku grupları tam uyumlu vericiden alınan kök hücreler hızla santral damar yolu yardımı ile verilir.

4. Alıcıda Kök Hücrelerin Üremesinin Beklenmesi: Kök hücre verildikten sonra alıcıda öncesinde aldığı hazırlık rejimine bağlı kemik iliğinin eritilmesi sonrası bu alan vericiden gelen hücreler gelip oturmaya başlar. Kemik iliğine oturan hücreler bir süre sonra çoğalmaya ve farklılaşmaya başlar. Sonuçta vericinin hücreleri alıcının kemik iliğinde yerleşerek hücre üretmeye başlar. Bu hücrelerin üremesi ile alıcının kan değerleri yükselmeye başlar ki buna “Engraftman” (Yamanma) adı verilir.

5. Alışma: Bağışıklık sistemini baskılayan ilaçlar ile vericiden gelen ve üremeye başlayan hücrelerin alıcının diğer tüm hücreleri ile birbirine alışması sağlanmaya çalışır.

6. Bağışıklık Sisteminin Yeniden Yapılanması: Çoğalan hücreler alıcıda bağışıklık sisteminin yeniden oluşturulmasını sağlar. Bu süreç tam anlamı ile nakilden 2 yıl sonrasına kadar uzayabilir.

Kemik İliği Nakli “Kök Hücre Nakli” nin Riskleri Nelerdir?

Tedavinin özelliğine göre ilaçlara bağlı gelişen yan etkiler, enfeksiyonlar, kanamalar, nakilin tutmaması, ya da vericiden gelen hücrelerin alıcıya saldırması (Graft Versus Host Hastalığı – Verici Atak Hastalığı) gibi problemler gelişebilmektedir. Nakil öncesinde bu konular hakkında ilgili hekim tarafından ayrıntılı bilgilendirilme yapılacaktır. Tedavinin özelliğine göre nakil işlemi 30-45 gün içinde sonuçlanmaktadır. Devam eden dönemde haftalık poliklinik takipler ile nakil sonrası normal yaşama dönme genellikle 3-6 ayı bulabilmektedir.

Kemik İliği Nakli “Kök Hücre Nakli” Merkezinin Özellikleri Ne Olmalıdır?

Bu merkezler konusunda uzman kadroların bulunduğu özel yapılandırılmış merkezlerdir. Nakil Merkezi HEPA (High Efficiency Particulate Air Filter) filtre adını verdiğimiz nakil ünitesinin içerdiği havayı sürekli temizleyerek içeride tama yakın steril ortam sağlayan klimatizasyon sistemi ile donatılmış olmalıdır. Ayrıca merkezde Aferez Ünitesi (Kök hücre toplama alanı), Kryoprezervasyon Ünitesi (Kök hücre dondurma ünitesi) bulunmalı ve merkez tam donanımlı bir hastane içinde yapılandırılmalıdır.

Kemik İliği Nakli “Kök Hücre Nakli” Hangi Merkezlerde Yapılmaktadır?

İşinde uzman birçok disiplini içeren bir grup çalışması ile uzun bir süreçte gerçekleştirilen bu tedavi şekli T.C. Sağlık Bakanlığı tarafında gereklilikleri yerine getirmiş bu konuda Sağlık Bakanlığı tarafından denetlenerek ruhsatlandırılmış “Çocuk Kemik İliği Nakli Merkezlerinde” gerçekleştirilmektedir.

2012 yılında kurulan bölümümüzde
Çocuk Hematoloji – Onkoloji Hastalıkları Poliklinikleri
Çocuk Hematoloji – Onkoloji Hastalıkları Servisi
Çocuk Hematoloji – Onkoloji Kemoterapi Merkezi
Hemofili Tedavi Merkezi
Aferez Ünitesi
Flow Sitometri Labaratuvarı
Kök Hücre Dondurma “Kryoprezervasyon” Ünitesi
6 yataklı, tümü hijyenik HEPA filtreli “Çocuk Kemik İliği Nakil Ünitemiz”
ile hizmet vermektedir. Merkezimizde;

Lösemiler
Akut Lenfoblastik Lösemi
Akut Myeloid Lösemi
Kronik Lösemiler gibi kötücül hastalıkların tanı, tedavi ve takiplerine ek olarak
Anemiler (kansızlık)
Demir Eksikliği Anemisi
Beslenme Bozukluklarına Bağlı Anemiler (Vitamin B12, Folik Asit eksikliği anemisi)
Talasemi (Akdeniz Anemisi)
Hemolitik Anemiler (Coombs (+) Hemolitik Anemi, Herediter Sferositoz, G6PD Eks Anemisi)
Akkiz Aplastik Anemiler
Kanama Bozuklukları
İdiopatik Trombositopenik Purpura (İTP)
Hemofili A, B, von Willebrand Faktör Eksikliği
Kalıtsal Trombosit Hastalıkları (Glanzmann, Bernard Soulier Hastalığı)
Nadir Faktör Eksiklikleri
Kalıtsal Kemik İiği Yetmezliği Sendromları
Diamond Blackfan Anemisi
Fanconi Aplastik Anemisi
Diskeratozis Konjenita ve diğerleri
İmmün Yetmezlikler
Ağır Kombine İmmün Yetmezlik
Ailesel Hemofagositik Sendromal
Diğer İmmün Yetmezlikler gibi hastalıklara ek olarak çocuklarda görülen tüm kan hastalıklarının tanı, tedavi ve takipleri ve gereken hastalarda “Kemik İliği Nakli” uygulamaları Çocuk Hematoloji – Onkoloji Uzmanları ve kemoterapi konusunda deneyimli hemşirelerimiz tarafından yapılmaktadır.

Çocuk Kök Hücre Nakli Merkezi

Kemik İliği Nakli çocukluk çağı kan hastalıklarında tedavi seçeneklerinden biridir. Özellikle; Lösemi, Talasemi, Aplastik Anemi, İmmün Yetmezlikler, Lenfoma, Nöroblastom ve farklı kötülcül hastalıklarda “Kemik İliği Nakli”(Kök Hücre Nakli) önemli bir tedavi seçimi olarak karşımıza çıkmaktadır. Artan nüfusumuz, istatistiksel veriler ve sürekli gelişen tedavi önerileri, ülkemizde daha fazla sayıda “Kemik İliği Nakli” gerçekleştirilmesi beklentisini arttırmaktadır. Medical Park Samsun Hastanesi bu konuda oluşturduğu Çocuk Kök Hücre Nakil Merkezi ile bilimsel veriler eşliğinde, huzurlu bir ortamda, hastaların birer çocuk olduğunun farkındalığında, konusunda deneyimli akademik kadrolar ile, bölgesel, ulusal ve uluslararası ölçekte sağlık hizmeti oluşturmayı hedeflemektedir.

Merkezimiz ulusal ve Uluslararası (EBMT-European Group for Blood and Marrow Transplantation) akreditasyonları tamamlayarak bölgemizde Akraba Dışı (Unrelated) ve Tam Uyumlu Olmayan (Haploidentik) nakilleri yapan tek merkezdir.

Sorumluluğumuzun bilincinde bilimsel veriler eşliğinde çocuklarımızın sağlığı için çalışyoruz. Sosyal sorumluluk projeleri bir diğer önemsediğimiz nokta NADEP projesidir.

Sosyal Destek – Barınma – NADEP

Kemik iliği nakil işlemi yaklaşık 6 ay süren uzun ve karmaşık bir süreçtir. Bu süreçte ailelerin sosyal anlamda desteklenmesi gerekmektedir. Bu ihtiyaçlardan en önemlisi barınma problemidir. Ulusal ve uluslar arası çalışan merkezlere gelen çocuk ve ailelerin temiz, çağdaş ve modern imkanlara sahip mekanlarda barındırılmaları önemlidir. Bölgemizde hizmet veren NADEP (Nakil Aileleri Destek Projesi) önemli bir görevi yerine getirmektedir. Atakum Rotary Klüp öncülüğünde LÖSAM ve Atakum Belediyesinin ortaklaşa gerçekleştirdiği bu projede, Samsun’da kemik iliği nakli uygulanan çocuk ve ailelerine 1 oda 1 salon toplam 55m2 lik eşyalı hijyenik ve çağdaş daireler inşa edilmiştir. 12 adet yapılan bu dairelerde nakil için gelen aileler kalabilmektedir.